Spondiloz (Omurga Kireçlenmesi)
3 Mart 2022

Omurgalar arasındaki disklerin ve faset eklemler arasındaki eklem kıkırdaklarının yıpranıp dejenere olmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu dejenerasyon süreci sonunda oluşan kemik çıkıntılar sinir kanalının daralmasına ve sinir basılarına neden olur.

Spondiloz Hakkında

Vertebral kolon, vücudu destekleyecek ve dik bir duruş sağlayacak şekilde birbirine hizalanmış servikal, torasik, lomber ve sakral kemiklerden oluşur. İlerleyen yaşla birlikte, omurlar üzerindeki stres, kemik yapısında değişikliklere ve hareket sırasında ağrıya neden olabilir. Kemiğin yapısındaki bu değişikliğe spondiloz denir.

Spondiloz Türleri

Spondiloz, etkilenen kemiklere bağlı olarak üç tipte olabilir.

  • Servikal spondiloz – Bu boyundaki servikal omurları etkiler
  • Torasik spondiloz – Bu, göğüs kafesinin bir parçasını oluşturan omurları, yani torasik omurları etkiler.
  • Lomber spondiloz – burada lomber omurlar spondiloz sürecinden etkilenir.

Spondilozun Nedenleri

Omurgalara fazla yük binmesi sonucu oluşur. Omurgalara fazla yük binmesi ise ya kişinin vücut ağırlığının normalden fazla olmasına veya belinde mekanik bir bozukluk olmasına ya da belini yanlış kullanmasına bağlıdır.

Buna ek olarak osteoartrit , dejeneratif disk hastalığı ve spinal stenoz da spondiloz nedeni olabilir. Bu hafif olabilir, ancak bazen oldukça şiddetli olabilir.

Hangi Yaşlarda Görülür: Genellikle 40-50 yaşlarından sonra başlar. Ancak hazırlayıcı sebepleri olanlarda daha erken de görülebilir.

Kimlerde Sık Görülür: Obez kişilerde, belini kullanarak ağır kaldıran işçilerde, belinde skolyoz, düzleşme gibi mekanik bozukluğu olanlarda daha sık görülür.

Servikal Spondiloz Nedir?

Servikal spondiloz yaşa bağlı olarak tekrarlayan minör travmalar sonucu boyundaki eklemlerin etkilendiği, genellikle 40 yaşını geçmiş insanlarda görülen ve yaşla birlikte progresyon gösteren, servikal osteoartrit olarak da bilinen bir hastalıktır. Özellikle servikal (boyun) omurlarının en hareketli olduğu bölgelerde ( C4-C5, C5-C6, C6-C7 ) görülür. Her iki cinsi de eşit etkilemekle birlikte erkeklerde kadınlara oranla daha erken yaş grubunda ortaya çıkar. İnsan yaşlandıkça sırt ve boyun omurgamızı oluşturan kemik ve kıkırdaklar ilerleyici bir dejenerasyona maruz kalır ve bazen bunun sonucunda osteofit adı verilen düzensiz kemik çıkıntılar oluşur. Birçok insanın radyolojik görüntüleme tetkiklerinde bu bulgu saptansa da bazen hiçbir şikayete neden olmayabilir. Servikal spondilozda servikal omurilikten çıkan sinirlerin biri veya birkaçının bası  altında kalması radikülopati denilen tablonun ortaya çıkmasına neden olur. Osteofit denen kemik çıkıntılar omurga kanalının daralmasına yol açarak omuriliği basıya maruz bırakır. Bunun sonucunda da myelopati denilen omurilik zedelenmesi ortaya çıkabilir. Yüksekten düşme ve trafik kazası gibi travmalar ani olarak o ana kadar bulgu vermemiş servikal spondiloz vakalarında omurilik zedelenmesini artırabilir.

Bulguar;

  • Gergin ve ağrılı bir boyun
  • Omuz ve kol ağrısı
  • Kollarda, ellerde, bacaklarda ve ayaklarda uyuşukluk ve karıncalanma
  • Kollarda, ellerde, bacaklarda ve ayaklarda güçsüzlük
  • Koordinasyon kaybı
  • Yürüme güçlüğü
  • Anormal derin tendon refleksleri
  • İdrar ve gaita inkontinansı veya retansiyonu

Risk Faktörleri;

  • Yaşlanma
  • Tekrarlayan minör travmalar
  • Geçirilen majör travma ( trafik kazası, yüksekten düşme )

Ne zaman doktora başvurmalı?

  • Kullanılan ağrı kesici tedavilere rağmen ağrıda azalma yoksa
  • Ağrı giderek kötüleşirse
  • Kollarda ve bacaklarda uyuşukluk ve güçsüzlük ortaya çıkarsa

TANI: Hastalığın tanısı, şikayetler ve hikayenin alınmasından sonra yapılan nörolojik muayene ve buna göre istenecek olan radyolojik görüntüleme yöntemlerinin yardımıyla konur. Omuriliğin ve sinir köklerinin bası altında olup olmadığının anlaşılabilmesi için reflekslerin,kol ve bacakların kas gücü ve duyu muayenelerinin yapılması gerekir.Servikal spondiloz ayrıca boyun hareketlerinde de kısıtlanmaya yol açabilir, bu da muayenede saptanabilir. Görüntüleme tetkiklerinden servikal direkt grafi, servikal bilgisayarlı tomografi (BT) ve servikal manyetik rezonans (MR)  istenebilir ve bunlarda saptanan kemik çıkıntılar, omurilik ve sinir köklerine olan basının görülmesi veya omurlar arasındaki disklerdeki fıtıklaşmalar görülerek tanıya gidilebilir.

TEDAVİ:  Olgulardaki klinik durumun şiddetine göre cerrahi olmayan (medikal-konservatif)
tedavi veya cerrahi tedavi tercih edilir.

Cerrahi Olmayan Tedavi:

  • Boyunluk takmak boyun hareketlerini kısıtlar ve sinir irritasyonunu azaltır
  • Ağrı kesici ilaçlar kullanmak (özellikle non-stereoid antiinflamatuar ilaçlar)
  • Boyun kaslarını güçlendirici egzersiz ve fizik tedavi
  • Kas gevşetici ilaçlar kullanmak
  • Omurgalara arasındaki eklemlerin (faset eklemlerin) içine kortikosteroid ve lokal anestezik enjeksiyonu

Cerrahi Tedavi: Konservatif medikal tedaviler işe yaramaz, hastanın boyun ağrısı geçmez veya nörolojik bulguları daha da kötüleşirse cerrahi girişim yapılması düşünülür. Uygulanacak cerrahi girişim hastanın mevcut durumuna neden olan patolojiye göre değişir. En çok kullanılan cerrahi yaklaşımlar anterior (önden) ve posterior (arkadan) yaklaşımlardır.

Lomber Spondiloz Belirtileri

Lomber spondiloz belirtileri kireçlenmenin meydana geldiği bölgeye ve kireçlenmenin şiddetine göre değişiklik gösterir. Başka bölgelerde meydana gelen kireçlenme ile birlikteliği çok olduğu için bu bölgelerle ilgili de belirtiler oldukça yaygındır. 

  • Hastalarda bel ağrısı en yaygın şikâyettir. Yürüme, ayakta durma, geriye doğru eğilme ve sağa sola dönme ile artar.
  • Hastalar ağrı sebebi ile bel kaslarını sürekli kasabilir ve bunun sonucunda hareket kısıtlılığı gözlenebilir.
  • Bel tutukluğu gözlenebilir. Özellikle sabah kalktıkları zaman bel tutukluğu şikayeti hastalarda oldukça yaygındır.
  • Hastalarda bel ağrıları bacağa vurabilir.
  • Hastalarda bel ağrılarının kalçaya yayılma şikayeti olabilir.
  • Kireçlenme sonucu omurilik kanalında daralma meydana gelirse yürüme mesafesinin azalması, bacaklarda uyuşma ve karıncalanma meydana gelebilir. Bu hastalarda özellikle yokuş aşağı inerken ve merdiven inerken ağrı ve uyuşmalar görülür.
  • Eklemlerin bükülmesi ile sesler gelebilir.
  • Lomber spondilozun ilerlediği kişilerde idrar yapma sorunları gözlenir.

Lumbal Spondilozda Tedavi

Tedavinin planlanmasında en önemli faktör omurgadaki kireçlenmesinin derecesidir. Hafif derecede lomber spondiloz hastalarında genelde sinir ve omurilik bası bulguları olmadığı için koruyucu tedavi ön plandadır. Bel bölgesine sıcak uygulama ve soğuk uygulama yapılması ağrıların azaltılmasına yardımcı olur.

  • Lomber spondiloz egzersizlerihareket kısıtlılığı şikâyeti olan hastalarda rahatlama sağlar. Omurga düzgünlük egzersizleri; germe egzersizlerikuvvetlendirme egzersizleriNEH (Normal Eklem Hareketi) egzersizleriçekme – germe egzersizleri, hareketlendirme egzersizlerini içerir ve hafif derece lomber spondiloz tedavisinde oldukça yardımcıdır.
  • Bazı hastalarda faset eklem enjeksiyonu ile omurgalar arasına kortikosteroidenjekte edilmesi ile ağrının kontrolü sağlanabilir.
  • Fizyoterapide elektroterapi uygulamaları ve manuel terapi ağrıların kontrol altına alınması sağlanabilir. İlâçla tedavide ağrı kontrolü için ağrı kesici – kas gevşetici ilaçlar kullanılabilir. Ayrıca hem ağrının azaltılmasını hem de iltihabın kontrol altına alınmasını sağlamak için non steroid anti inflamatuar ilaçlar kullanılabilir.
  • Yeni gelişen tedavi yöntemlerinden birisi de PRPtedavisidir. Bu tedavide kişinin kendisinden alınan kan özel yöntemlerden geçirildikten sonra kireçlenme meydana gelen bölgeye enjekte edilir. 3 – 4 hafta ara ile yapılan enjeksiyonlardan sonra oldukça iyi sonuç alınırken ilk enjeksiyon sonrası bile hastalarda rahatlama gözlenir.
  • Genelde fizik tedavi ve lomber spondiloz egzersizleri ile kontrol altına alınabilse de bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir.