Spondilolistezis (Omur kayması)
3 Mart 2022

Spondilolistezis: bir omurun altında bulunan diğer bir omur üzerinden ileriye doğru kaymasıdır.

Durum ve Nedenleri

Omurga, omur adı verilen 33 kemikten oluşur. Bu kemiklerden birinin komşu vertebra üzerinde öne doğru kaymasına spondilolistezis denir. Bu kaymayı mümkün kılan, normalde omurun ön ve arka bölümünü birleştiren ve pars artikularis diye adlandırılan kemik köprünün her iki taraflı olarak kırılmış olmasıdır. Bu durum ise spondilolizis olarak adlandırılır.

Spondilolistezi kimlerde ve neden görülür?

İleride spondilolisteziye yol açacak olan kemik köprülerin bütünlüklerinin bozulması (spondilolizis)  , pek çok farklı sebep sonucu gelişebilir. Bu kemik köprü bütünlüğü, doğuştan olmayabilir (doğumsal spondilolistezis); ya da sonradan geçirilen tekrarlayıcı travmalar sonucu (istmik spondilolistezis) gelişebilir. Daha çok genç yaşlarda görülen istmik spondilolistezisin en önemli sebebi omurgayı normal sınırlar ötesinde harekete zorlayan sporlardır. Bu sporlara örnek olarak jimnastik, bale, futbol gibi kontakt sporlar ve ağırlık çalışmaları sayılabilir. Diğer bir önemli diyebileceğimiz gelişim yolu ise daha çok ileri yaş gruplarında gördüğümüz, omur arası eklemlerde ve sıvı yastıklarındaki zamana bağlı dejenerasyonlar ile omurga hareketlerine karşı sağlamaları gereken desteği  ve direnci  kaybetmeler, sonuç olarak ise omurların öne kaymasını engelleyememeleridir (dejeneratif spondilolistezi).

Spondilolistezi nasıl sınıflandırılır?

Grade 1 < 25% Kayma – Grade 2 25 – 50% Kayma – Grade 3 50 – 75% Kayma – Grade 4> 75% Kayma

Spondilolistezinin belirtileri nelerdir?

Bel ağrısı, spondilolistezisin en sık görülen semptomudur. Ağrı genellikle öne eğilmekle daha da kötüleşir ve geriye eğilmekle hafifler. Yaşanan ağrı miktarı, omurun kayma derecesi ile ilişkili değildir. Sinirlerin omurilik kanalından çıktığı boşluğun daralmasına bağlı olarak bacak ağrısı da hissedilebilir.

Spondilolistezli hastaların yarısı semptomlarının başlangıcını bir yaralanma ile ilişkilendirecektir. Çoğu zaman bir hasta, bir lezyon geliştirerek yaşamın daha erken dönemlerinde yaralanma için zemin hazırlayacaktır. Bu lezyon, yaşamın çok sonraki zamanlarına kadar spondilolistezise dönüşmeyebilir.

Genellikle algılanabilen çok az deformite vardır ve hareket açıklığı genellikle etkilenmez. Çoğu zaman, hamstring kaslarının gerginliği, spondilolistezisin ilk fiziksel belirtisidir. özellikle spor yapan genç ve çocuklarda bu belirtilerin görülmesi spondilolistezisi akla getirmelidir. Sırt ağrısı, özellikle sırtı bükerken düzensiz aralıklarla ortaya çıkabilir. Bir sinir spondilolistezis tarafından sıkıştırılıyorsa, hasta bacaklarda kas güçsüzlüğü, ayaklarda uyuşma veya karıncalanma ve bacak ağrısı gibi fıtıklaşmış bir diskte görülenlere benzer semptomlar gösterebilir.

Tedavi

Tedavi kaymanın tipine, hastanın yaşı ve semptomlarına, sinirlere baskı yapılıp yapılmadığına göre değişir. Vertebra kaymasından sinirleri etkilenmeyen kişilerde tedaviye ilaç ve manuel terapi, klinik egzersiz gibi ameliyatsız tedaviler ile başlanır. Korse de önerilebilir. Kaymanın derecesi küçük ve semptomlar yönetilebilir ise, tedavi muhtemelen gözlem olacaktır. Çocuklar için belirli sporlardan kaçınmak gibi aktivite kısıtlamaları gerekli olabilir.

Kayma daha şiddetliyse veya sinir sıkışması belirtileri varsa, ameliyat önerilebilir. Bu duruma yönelik ameliyatlar, sıkışan sinire yer açmak için kemiğin çıkarıldığı spinal dekompresyon veya spinal füzyonu içerir. Bu ameliyatlar genellikle aynı anda yapılır