Skolyoza Genel Bakış
2 Mart 2022

Skolyozun Sıklığı

  • Skolyoz, toplumda yaklaşık %2 ila 4 oranında görülür.
  • Bunlardan çok büyük bir kısmı düşük dereceli eğriliklerdir. Kız çocuklarda erkek çocuklara göre yaklaşık 8-10 kat daha sık görülebilir.
  • Skolyozu olan kişilerin ancak yüzde 10’u tedavi gerektirecek dereceye ilerler.
  • Düzenli egzersiz yapma, sırt kaslarını kuvvetlendirme, kondisyonu arttırma ve daha formda olma skolyoz takibinin ve tedavisinin hemen her basamağında yer alan vazgeçilmez öğelerdendir.
  • Okul çocuklarında %1.5 oranında görülmekte olup, Türkiye’de en az 150.000 çocukta skolyoz olduğu tahmin edilmektedir.

Skolyoz nedir?

Skolyoz omurganın yana doğru 10 derecenin üzerindeki eğilmesidir. Normal ve sağlıklı omurgada, omurlar arkadan bakıldığında yukardan aşağıya yani boyun, sırt ve bel bölgelerinde düz bir hat şeklinde uzanır. Skolyozda ise omurlar sağa veya sola doğru yer değiştirir ve aynı zamanda kendi eksenleri etrafında döner. Bu nedenle üç boyutlu bir deformite (şekil bozukluğu) olarak tanımlanır.

Skolyoz Çeşitleri

Skolyoz her yaşta ve çeşitli nedenlerden dolayı ortaya çıkabilir. Bu nedenle skolyoz, her biri kendine özgü özelliklere ve tedavi türüne sahip bir dizi farklı sınıflandırmaya ayrılır.

Skolyozun ana türleri/sınıflandırmaları şunları içerir:

  • İdiyopatik
  • İnfantil İdiyopatik Skolyoz
  • Juvenil İdiyopatik Skolyoz
  • Adolesan İdiyopatik Skolyoz
  • Erişkin İdiyopatik Skolyoz
  • Nöromüsküler Skolyoz
  • Konjenital Skolyoz
  • Ameliyat Sonrası Deformite/Skolyoz
  • Erişkin Dejeneratif Skolyoz
  • Yapısal skolyoz
  • Yapısal olmayan skolyoz

İdiyopatik Skolyoz

En sık görülen skolyoz türü; sebebi tam olarak bilinmeyen ‘idiopatik’ skolyozdur. Skolyozlu bireylerin yaklaşık %80’i idiyopatik olarak kabul edilir. Omurgada yana doğru eğilme ‘S’ veya ‘C’ şekilli olabilir. Yana doğru eğilme dışında omurların kendi etraflarında dönmesi de en hafif formlar dahil olmak üzere tüm idiopatik skolyozlarda görülür. Omurlardaki bu dönme sırtta veya belde asimetrik çıkıntılar oluşmasına sebep olur.

Bu tip skolyoz, hastanın yaşına göre sınıflandırılır. İdiyopatik skolyoz türleri şunlardır:

  • İnfantil İdiyopatik Skolyoz:Doğumdan 3 yaşına kadar çocukları etkileyen idiyopatik skolyoz.
  • Juvenil İdiyopatik Skolyoz:3 ila 9 yaş arası çocukları etkileyen idiyopatik skolyoz.
  • Adolesan İdiyopatik Skolyoz:10 ila 18 yaş arası çocukları etkileyen idiyopatik skolyoz.
  • Erişkin İdiyopatik Skolyoz:Erişkinleri etkileyen idiyopatik skolyoz.

Nöromüsküler Skolyoz

İkinci en sık görülen skolyoz tipi nöromuskuler skolyozdur. Nöromusküler skolyozun temel nedenleri arasında kas veya sinir hastalıkları yer almaktadır. Sinir hastalıkları beyin (serebral palsi) ve omurilikten kaynaklanabilir; kas hastalıkları ise çocukluk ve daha ileriki dönemlerde görülebilir. Nöromusküler skolyozda, idiyopatik skolyozun aksine solunum sıkıntısı ve duyu kusurlarına daha çok rastlanabilmektedir.

Konjenital Skolyoz

Üçüncü sıklıkla ise konjenital skolyoz görülür. Anne karnındaki çocuğun gelişimi sırasında ortaya çıkan omurga anomalilerine bağlı bir skolyoz türüdür. Konjenital skolyoz ilk yıllarda hızlı bir ilerleme gösterir. Bu sebeple erken dönemlerde ortaya çıkan konjenital skolyozun tedavi süreci küçük yaşlarda cerrahi müdahaleyi gerektirebilir.Bunların dışında, nörofibromatozis, çeşitli romatizmal hastalıklar, osteogenezis imperfecta, marfan sendromu, Ehler Dsanlos gibi çeşitli bağ dokusu hastalıkları, omurga kırıkları, omurga enfeksiyonları, Morquio, Gaucher hastalığı gibi çeşitli metabolik hastalıklar ve bazı genetik sendromik hastalıklar skolyoza neden olabilir.

Ameliyat Sonrası Deformite/Skolyoz

Ameliyat sonrası skolyoz, daha önce skolyoz veya spinal füzyon için yapılan ameliyatın bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bu tipik olarak daha önce uzun omurga füzyonları olan hastalarda görülür.

Erişkin Skolyoz

Skolyozlu birçok yetişkin, çocuklukta veya ergenlikte başlayan ve yetişkinlikde de devam eden skolyoza sahiptir. Bununla birlikte, diğer yetişkin skolyoz tiplerine de sahip olabilir. Örneğin, yetişkin dejeneratif skolyoz, omurgadaki aşınma ve yıpranmadan kaynaklanır.

Yapısal ve Yapısal Olmayan Skolyoz

  • Yukarıda sıralanan tiplerin yanı sıra skolyoz,
  • Yapısal olmayan (fonksiyonel) skolyoz
  • Yapısal skolyoz olarak da sınıflandırılabilir.

Fonksiyonel (Yapısal Olmayan Skolyoz): Esas sorun omurga şeklinde değildir. Vücuttaki bir soruna adaptasyon amaçlı omurgada şekil bozukluğu ortaya çıkmıştır. Buna örnek olarak bacak boyu farkı, bel fıtığı gibi ağrılı durumlar ve duruş bozukluğu verilebilir. Zemindeki sorun çözülürse fonksiyonel skolyoz da düzelir.

Yapısal skolyozda omurgaya ya da destekleyen yapılara ait bir bozukluk vardır. Omurgada gerçek bir lateral eğim vardır. Bu tip skolyoz, nöromüsküler hastalıklar, doğum kusurları, metabolik hastalıklar, tümörler, bağ dokusu bozuklukları, yaralanma, romatizmal hastalıklar veya bilinmeyen nedenler (idiyopatik skolyoz) sonucu olabilir.