Siyatik
3 Mart 2022

Belin alt tarafındaki 4 ve 5. omurlardan çıkarak, kalçanın orta noktasından topuğa kadar inen siyatik sinir, vücuttaki en önemli sinirlerden biridir. Vücudun en uzun ve en geniş siniri olan siyatik sinir, bacağın kuvvetini ve hareketini sağlayan liflere sinyal göndermekle görevlidir. Siyatik sinirin gerilmesi, sıkışması ya da zarar görmesi sonucu ortaya çıkan bacak ve bel bölgesindeki ağrı ise siyatik ağrısıdır. Siyatik hastalığı olarak da bilinen bu rahatsızlık halk arasında kısaca “siyatik” olarak adlandırılır.

Genellikle tek taraflı başlayan siyatik ağrısı, başta hafif belirtilerle kendini gösterir fakat zamanla şiddetlenir. Siyatik ağrısı, 20-60 yaş arasında olup spor yapmayan ya da ağır işlerde çalışan kadın ve erkeklerde aynı sıklıkta görülür.

Siyatik neden olur?

Siyatik genellikle fıtıklaşan bir disk sebebiyle ortaya çıkar. Omurgada bulunan kemiklerin farklı sebepler ile siyatik sinirine baskı yapması sonucunda oluşabilen siyatik ağrıları üç grup altında toplanır. Bel, kalça ve dizin arka kısmı ya da ayak bölgesindeki ağrılara göre gruplandırılan siyatiğin oluşmasında başka nedenler de bulunur. Bu nedenler:

  • Hareketsizlik: Uzun süre oturmak veya sürekli hareketsiz kalmak siyatik ağrısına neden olur.
  • Ağır kaldırmak: Ağırlık kaldırılan sporlar yapmak ya da çalışırken sıklıkla yük kaldırmak siyatik oluşmasında etkendir.
  • Obezite: Omurgaya binen aşırı yük ile vücudun zorlanması, siyatik ağrısının sebeplerinden biridir.
  • Yaş: İleriki yaşlarda kemik ve kemik çevresindeki dokularda görülen zayıflık siyatik ağrısına neden olabilir.
  • Diyabet: Şeker hastası olan kişilerin siyatik sinirleri daha kolay zarar görebilir.
  • Travma: Bir yerden düşmek ya da siyatik sinirin olduğu bölgelere çarpan bir cisim sinire zarar verebilir, bu da siyatik ağrısına yol açar.
  • Gebelik: Uterus genişlemesi ve kilo alımı siyatik sinirlere baskı uygulayarak ağrıya neden olabilir. Ayrıca, hamilelik döneminde salgılanan hormonların omur çevresindeki ligament bağları genişletmesi disklerin kaymasına ve dolayısıyla siyatik ağrının oluşmasına sebep olabilir.

Belirtiler ve Tanı

Omurga boyunca herhangi bir seviyede sinir köküne bası oluştuğunda etkilenen sinirlerin yönettiği bölgelerde kas güçsüzlüğü, ağrı ve uyuşma oluşur. Omurganın lumbal (bel) bölgesindeki  sinir köklerinin sıkışması ayaklarda, bacaklarda ve  kalçalarda ağrıya ve diğer semptomlara neden olur.

Semptomlar, sinir köklerinin nerede basıya maruz kaldığına bağlı olarak değişir, ancak genellikle ağrı, güçsüzlük, karıncalanma veya uyuşmayı şeklindedir. Omurgadaki her omur için numaralandırılmış bir seviye atanır. Lomber bölümdeki 5 omur, L1 ila L5 arasındadır, sakrum ise S1’dir. Her seviyedeki sinir kökleri farklı yerlere tekabül ettiğinden, semptomların yerleri sinir köklerinin nerede sıkıştığına bağlı olarak değişebilir. Aşağıda, siyatik basısının meydana geldiği seviyeye bağlı olarak yaşayabileceğiniz semptomların bir listesi bulunmaktadır:

  • L2: Kalça kaslarında zayıflık ve ağrı
  • L3: Üst bacakta ağrı ve diz hareketlerinde güçsüzlük
  • L4: Belden diz ve ayağa kadar inen ağrı bacakta ve  özellikle alt bacak ön tarafta zayıflık
  • L5: Kalçadan başlayıp bacağın dışından ayağa ve/veya ayak başparmağına kadar inen ağrı ve ayrıca kas zayıflığı
  • S1: Alt bacağın arkasından ayağınıza ve küçük parmağınızın dışına doğru ağrı ve ayak hareketlerinde güçsüzlük

Siyatik nasıl tedavi edilir?

Siyatik semptomları, genellikle anti-inflamatuar ilaçlar, fizik tedavi ve dinlenme gibi konservatif tedavilerle hafifletilebilir. Korse reçete edilebilir. Çoğu hasta bu tedaviye iyi yanıt verir ve semptomlar altı haftadan üç aya kadar iyileşir. Bununla birlikte, sinir hasarı kanıtı varsa veya semptomlar zamanla düzelmezse, omurilik köklerinden gelen basıncı gidermek için ameliyat gerekebilir. Sinir kökü basısının kaynağına ve omurgadaki yerine göre gerekli işlem değişir.